Yazılar, Çeviriler& Notlar
Psikanaliz özgürleştirir mi?
Freud sayesinde biraz daha bu soruyu irdeleyebiliriz. Ve bu soruyu aslında şu şekilde derleriz; Freud bazı seçimlerin bilinçdışına dair olduğunu söyler. Yaşamın en önemli sorularılarına (iş,aşk,politik,dinsel) biliriz ki mantıklı cevabı getirebiliriz fakat bu cevabın bir kısmının elden kaydığını görürüz…
Bir başka bio-loji
Lacan’ın 1976’da kullandığı ‘aciliyet’ terimi, söylendiğinden fazlasını ima eder; kendi yankılarıyla konuşur. Bir bakıma başka ‘bio-loji’ dir. Terim yaşamı sürdürmeye yönelik tıbbı aciliyetler alanından ödünç alınmıştır; psikanalize taşındığında ise orada ‘hayati’ olanı gösterir. Psikanaliz, onu yapan kişi için hayati bir şeydir. Tıpkı ‘bu hayati’ dediğimizde olduğu gibi.
Mutluluk ve Onun Antinomisi
Psikanalizin başlangıcını konuşmak için veya özellikle arzuların neler olduğunu anlayabilmek için, bir analizin amacının ne olabileceği göze uydurmaması gerekir. Eğer Aristoteles’e düşüncelerini son belirli bir hareketin başlangıcında zaten mevcutsa, amacı da bize bir analizin başlangıcı veya başlangıçlarını nasıl ele alacağımızı konusunda rehberlik ettirmek olarak düşünebiliriz. Çünkü burada farklı aşamalarda birden fazla başlangıç söz konusu.
Psikanalist Ne Yanıtlar? Etik ve Klinik
Şikâyet ve teselli talebinden başka bir talep doğurur:
yorum talebi.
Ve bu da yeni bir şikâyet üretir:
“Hiçbir şey söylemiyorsunuz.”
-Colette Soler
Dehşetten eşi görülmemiş arzuya: söyleme erişmek
..Psikanaliz bize biçim ile yapının aynı şey olmadığını hatırlatır. Bir öznenin arzusu yaşam boyunca farklı biçimler alabilir: kişiler değişir, fantazmalar değişir, semptomlar değişir, aşk değişir. Ama yapının kendisi aynı kalır.
Psikanaliz tam da burada anlamın ağırlığını geri çeker. Onun yerine reelin ağırlığını koyar. Fakat bu reele dile uğramadan erişmek mümkün değildir..
Arzu: Beklenene Karşı
..Genç kadın; ‘Paralelo’nun delisi gibiyim’ der.
Analist bunu bir başka türden duyar:
‘Pare lelo’ yani ‘aptal bir babanın delisi’ yeni bir anlam doğar. Fark edilen şudur; Kendi çılgın tepkileri, aslında babasının aptallığını örtmenin yoludur. Özne belirli bir anlam yönünde ilerler. Tam o anda, beklenen anlamı kıran beklenmeyen ortaya çıkar… Lacan’ın ilgilendiği budur: Anlamın kırıldığı yerde ortaya çıkan arzu ..
Kaygı ve Arzu: Gerçeğe Açılan Pencere
Cazotte’un Aşık Şeytan’ındaki sorudur:
“Öteki benden ne istiyor?”
İşte kaygıyı doğuran soru budur.
Öteki’nin arzusunda ne olduğumu bilmiyorum.
Çünkü Öteki bilinçdışıdır ve bu yüzden benden ne istediğini de bilemem.
Öteki’nin arzusunun bilmecesi zorunlu olarak kaygıyı içerir.
DAYANILMAZ BÖLÜNME
Bilirim ki ele almam gereken şey öznenin bölünmüşlüğüdür. Bu bölünmüşlük şuradan kaynaklanır: Öteki, göstereni kuran şeydir; bu nedenle gösteren, bir özneyi ancak başka bir gösteren için temsil edebilir. Bu bölünme, öznenin cinsellik bilgisiyle karşılaşırken yaşadığı serüvenlerin yankısını taşır. Bu karşılaşma travmatiktir; çünkü daha baştan başarısızlığa mahkûmdur. Bunun nedeni daha önce söylediğim şeydir:
Gösteren, cinsel ilişkiyi ifade edecek bir formüle beden vermeye uygun değildir.”
Dolayısıyla öznenin bölünmüşlüğü ve bundan kaynaklanan sorunlar bir “delik-travmaya” (troumatisme) tanıklık eder.
Bilgiye yöneltilmiş talebi tatmin etmek erişilemez bir şeydir.
Analist, analizanın arzusunu destekleyerek onun bilinçdışına katılır.
Fakat analizde Bir olan tek başına konuşur; yani özne kendi mesajını ters çevrilmiş biçimiyle geri alır.
Bilgiye yöneltilmiş talebi tatmin etmek erişilemez bir şeydir.
Her seferinde, kendi kendisini bilen bir Tek-Söyleyiş (Un-dire) söz konusudur.
Tatmin ve Antinomi
Colette Soler, şu yorumu yapar; ‘özne, tanımı gereği mutludur. Bu onun tanımıdır, çünkü kendini tekrar eder.’
Özne mutludur demek, bir ironi olarak görünebilir.
Çünkü tekrara yani acısını oluşturan tekrara mahkûmdur ve yine de bunun bir ironi olmadığı açıktır.
Görünüşe göre özünde başka bir şey olmadan belirgin bir tatmin antinomisi ile karşı karşıyayız.
Histerizasyon/ Histerikleşme
XVII. Seminer’de Lacan bunu şöyle ifade eder: “Analistin analitik deneyim olarak zemin hazırladığı şey basitçe şöyle isimlendirilebilir: söylemin histerikleşmesi. Bir diğer deyişle, bu histerik söyleme -yapay koşullar altında- yapısal olarak bir giriştir… (Lacan 1991a)